Kemik tümörü biyopsisi, şüpheli bir kemik lezyonundan alınan doku örneğinin patoloji tarafından incelenmesidir. Biyopsi her kemik lezyonunda gerekli değildir; ancak sonucu tedavi planını değiştirecek veya kötü huylu tümör şüphesi bulunan durumlarda tanının güvenilir biçimde netleştirilmesine yardımcı olur. Biyopsinin zamanı, tekniği ve giriş yeri; olası cerrahi tedavi hesaba katılarak planlanmalıdır.
Kısaca
- Görüntüleme tek başına her zaman kesin tanı koydurmaz; gerekli olgularda doku incelemesi yapılır.
- Biyopsi, mümkünse kemik tümörleri konusunda deneyimli ekip tarafından planlanmalıdır.
- İğne biyopsisi veya açık biyopsi seçimi; lezyonun yeri, görüntüleme bulguları ve olası tanıya göre değişir.
- Biyopsi yolu, ileride gerekebilecek ameliyatın parçası olarak düşünülmelidir.
Kemik tümörü biyopsisi nedir?
Biyopsi; kemikteki lezyondan alınan küçük doku örneğinin patolog tarafından mikroskop altında ve gerektiğinde ek laboratuvar yöntemleriyle değerlendirilmesidir. Amaç, lezyonun iyi huylu bir oluşum, kötü huylu bir tümör, enfeksiyon veya başka bir durum olup olmadığını ayırt etmeye yardımcı olmaktır.
Her kemik lezyonunun biyopsiye ihtiyacı yoktur. Bazı iyi huylu lezyonlar, hastanın yaşı, şikâyetleri ve tipik görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek izlenebilir. Buna karşılık görüntüleme ile tanının netleşmediği, agresif özellik taşıyan veya tedavi yaklaşımını değiştirecek lezyonlarda biyopsi gerekebilir. MR ve diğer görüntüleme yöntemleri biyopsi kararının ve planının önemli bir parçasıdır; fakat her zaman patolojik incelemenin yerine geçmez.
Neden biyopsi öncesinde planlama yapılır?
Kemik tümörü şüphesinde biyopsi yalnızca doku alma işlemi değildir. Örnek alınacak bölge ve iğnenin ya da cerrahi kesinin izleyeceği yol, ileride tümör ameliyatı gerekirse önem kazanır. Biyopsi traktının, gerekli olduğunda ana cerrahi sırasında güvenli biçimde çıkarılabilecek şekilde planlanması hedeflenir.
Bu nedenle biyopsi öncesinde röntgen, MR ve gerektiğinde BT gibi görüntülerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Lezyonun en uygun örnekleme alanı; kemiğin yapısı, çevredeki damar ve sinirler ile yumuşak doku uzanımı göz önünde bulundurularak belirlenir. Şüpheli bir lezyonda rastgele yapılan girişimler, sonraki tedaviyi gereksiz biçimde zorlaştırabilir.
Kemik lezyonlarının değerlendirilmesi hakkında daha kapsamlı bilgi için kemik tümörleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Biyopsi öncesinde hangi değerlendirmeler yapılır?
- Öykü ve muayene: Ağrının süresi, şişlik, travma öyküsü, ateş, kilo kaybı, önceki hastalıklar ve aile öyküsü değerlendirilir.
- Görüntüleme incelemesi: Röntgen çoğu olguda başlangıç değerlendirmesinin önemli bir parçasıdır. MR kemik iliği ve yumuşak doku ilişkisini, BT ise kemiğin yapısal ayrıntılarını gösterebilir.
- Laboratuvar testleri: Kan testleri bazı durumlarda destekleyici bilgi sağlar; ancak tek başına kemik tümörü tanısı koydurmaz. Bu konuyu kemik tümörü kan tahlilinde belli olur mu? yazımızda ayrıntılı ele aldık.
- Ekip planlaması: Şüpheli tümörlerde biyopsi ile olası cerrahi tedavinin aynı planın parçaları olarak düşünülmesi amaçlanır.
Kemik biyopsisi nasıl yapılır?
Uygulanacak yöntem lezyonun yeri, boyutu, görüntüleme özellikleri ve düşünülen tanıya göre değişir. Bazı olgularda görüntüleme eşliğinde iğne ile doku örneği alınır. Lezyonun konumu veya alınması gereken doku miktarı nedeniyle gerekli görülen hastalarda ise cerrahi yöntemle biyopsi planlanabilir.
İşlem lokal anestezi, sedasyon veya genel anestezi altında yapılabilir. Kullanılacak anestezi, biyopsi tekniğine ve hastanın genel durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Alınan materyal patoloji laboratuvarına gönderilir; enfeksiyon olasılığı varsa uygun örneklerin mikrobiyolojik inceleme için de ayrılması gerekebilir.
“Biyopsi yapılması kanser olduğu anlamına gelir” düşüncesi doğru değildir. Biyopsi, belirsizliği azaltmak ve doğru tedaviye yön vermek için istenen bir tanı işlemidir.
Patoloji sonucu neyi gösterir?
Patoloji değerlendirmesi, dokunun hücresel özelliklerini inceleyerek tanıya katkı sağlar. Tümör saptanırsa türü ve bazı özellikleri hakkında bilgi verebilir. Ancak patoloji sonucu; hastanın yaşı, muayene bulguları ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte yorumlanmalıdır. Bazı kemik lezyonlarında en doğru değerlendirme, radyoloji-patoloji-klinik bulguların birlikte ele alınmasıyla yapılır.
Kötü huylu bir kemik tümörü doğrulanırsa tedavi; tümörün türüne, yerleşimine, yayılımına ve kişinin genel durumuna göre planlanır. Cerrahi, ilaç tedavileri ve radyoterapi her hasta için aynı biçimde uygulanmaz. Bu süreçte ortopedik onkoloji ve multidisipliner ekip değerlendirmesi önem taşır.
Biyopsiden sonra nelere dikkat edilmelidir?
İşlemden sonra kısa süreli ağrı, hassasiyet veya morarma görülebilir. Pansuman, istirahat, ilaç kullanımı ve aktivite düzeyi için işlemi yapan ekibin önerilerine uyulmalıdır. Kanama riski, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar kişiden kişiye değişebildiğinden taburculuk önerileri de kişiselleştirilir.
Aşağıdaki durumlarda işlemi yapan sağlık ekibiyle gecikmeden iletişime geçilmelidir:
- Durmayan kanama veya hızla büyüyen şişlik
- Giderek artan ağrı
- Yara yerinde belirgin kızarıklık, ısı artışı ya da akıntı
- Ateş
- Yeni gelişen uyuşma, güçsüzlük veya dolaşım değişikliği
Sık sorulan sorular
Kemik tümöründe biyopsi kesin tanı koyar mı?
Şüpheli kemik tümörlerinde biyopsi, kesin tanı için temel yöntemlerden biridir. Bununla birlikte sonucun doğru yorumlanması için patoloji; görüntüleme ve klinik bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Her kemik tümörüne biyopsi yapılır mı?
Hayır. Bazı iyi huylu lezyonlar tipik özellikleri nedeniyle izlenebilir. Biyopsi gereksinimi, lezyonun görüntüleme bulgularına ve sonucun tedaviyi değiştirip değiştirmeyeceğine göre belirlenir.
İğne biyopsisi mi, açık biyopsi mi daha iyidir?
Tek bir yöntem herkes için üstün değildir. Uygun seçim; lezyonun bulunduğu bölge, örnekleme gereksinimi ve olası tanıya göre yapılır.
Biyopsi tümörü yayar mı?
Biyopsinin amacı güvenli biçimde tanı koymaktır. Bu nedenle işlem, olası cerrahi tedavi dikkate alınarak deneyimli ekip tarafından planlanmalıdır. Hastaya özel riskler ve yararlar işlem öncesinde hekim tarafından açıklanır.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Görüntüleme raporunda şüpheli kemik lezyonu saptandıysa, görüntülerin kendisiyle birlikte uzman değerlendirmesi alınmalıdır.
Kaynaklar
Dr. Özgür Erdoğan, lise eğitiminin ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni başarıyla tamamlayarak tıp doktoru unvanını aldı. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde yüksek ihtisasını tamamladı. Mart 2021’de Ortopedi Doçenti unvanını aldı.
