Kemik tümörü MR görüntülemesinde çoğu zaman fark edilebilir. MR; kemikteki lezyonun boyutunu, kemik iliği içindeki yayılımını ve çevredeki kas, damar, sinir gibi yumuşak dokularla ilişkisini ayrıntılı şekilde değerlendirmeye yardımcı olur. Ancak yalnızca MR görüntüsüne bakılarak bir oluşumun kesin olarak iyi huylu veya kötü huylu olduğuna karar verilemez. Kesin tanı için muayene, röntgen ve diğer görüntülemelerle birlikte, gerekli durumlarda biyopsi yapılması gerekir.
Kısaca
- MR, kemik tümörünün yerini ve çevre dokularla ilişkisini gösterir.
- Röntgen, kemikte meydana gelen yapısal değişikliklerin değerlendirilmesinde genellikle ilk basamaktır.
- BT, kemiğin sert yapısını ve bazı mineralizasyon özelliklerini ayrıntılı gösterir.
- PET-BT ve kemik sintigrafisi, seçilmiş hastalarda yayılım değerlendirmesinde kullanılabilir.
- Kesin tanı, gerekli görüldüğünde biyopsi ve patolojik inceleme ile konur.
Kemik tümörü MR’da nasıl görünür?
Kemik tümörlerinin MR görüntüsü; tümörün türüne, bulunduğu kemiğe, büyüklüğüne ve çevrede oluşturduğu değişikliklere göre farklılık gösterebilir. Radyoloji uzmanı inceleme sırasında lezyonun kemik iliği içindeki sınırlarını, çevresinde ödem bulunup bulunmadığını, kemiğin dış tabakasına ulaşıp ulaşmadığını ve yumuşak dokulara uzanım gösterip göstermediğini değerlendirir.
Kontrast madde kullanılarak gerçekleştirilen MR incelemelerinde lezyonun kanlanması ve canlı dokuyla ilişkili özellikleri hakkında ek bilgiler elde edilebilir. Bununla birlikte kontrast tutulumu tek başına kanser anlamına gelmez. Enfeksiyon, iyileşmekte olan kırıklar ve bazı iyi huylu lezyonlar da benzer görüntüler oluşturabilir.
MR kemik tümörüne kesin tanı koyar mı?
Hayır. MR önemli bilgiler sağlasa da tek başına kesin tanı koymaz. Görüntüleme bulguları bazı lezyonların iyi veya kötü huylu olabileceğini düşündürebilir; ancak kesin ayrım her zaman görüntüler üzerinden yapılamaz. Hastanın yaşı, şikâyetleri, muayene bulguları, lezyonun bulunduğu bölge ve diğer tetkikler birlikte değerlendirilmelidir.
Şüpheli bir kemik lezyonunda kesin tanı gerekiyorsa, uygun şekilde planlanan biyopsiyle alınan doku patolog tarafından incelenir. Biyopsinin giriş yolu, ileride yapılabilecek ameliyatı etkileyebileceğinden işlem gelişigüzel uygulanmamalıdır.
Kemik tümörü tanısında hangi görüntüleme yöntemleri kullanılır?
| Tetkik | Başlıca kullanım amacı | Tek başına kesin tanı koyar mı? |
|---|---|---|
| Röntgen | Kemikteki yapısal değişikliği, lezyonun sınırlarını ve kemik reaksiyonunu değerlendirmek | Hayır |
| MR | Kemik iliği yayılımını, tümör boyutunu ve çevre yumuşak dokularla ilişkiyi göstermek | Hayır |
| Bilgisayarlı tomografi | Kemik korteksini, mineralizasyonu ve anatomik ayrıntıları incelemek | Hayır |
| PET-BT | Seçilmiş olgularda metabolik aktiviteyi ve vücudun diğer bölgelerini değerlendirmek | Hayır |
| Kemik sintigrafisi | İskelet sistemindeki anormal kemik aktivitesi bulunan alanları araştırmak | Hayır |
| Biyopsi | Lezyondan alınan dokunun patolojik olarak incelenmesi | Kesin tanının temelidir |
Kemik tümöründe neden önce röntgen istenebilir?
Kemik lezyonlarının değerlendirilmesinde röntgen basit görünmesine rağmen oldukça değerli bir incelemedir. Lezyonun kemiği eritip eritmediği, yeni kemik oluşturup oluşturmadığı, sınırlarının düzenli olup olmadığı ve kemiğin dış tabakasında meydana gelen değişiklikler röntgende görülebilir. Bu nedenle MR çekilmiş olsa bile röntgen incelemesine ihtiyaç duyulabilir.
MR raporunda “kemik lezyonu” yazması kanser anlamına gelir mi?
Hayır. Kemik lezyonu ifadesi genel bir görüntüleme tanımıdır. Kemik kistleri, enkondrom, osteokondrom ve bazı gelişimsel değişiklikler gibi birçok iyi huylu oluşum da raporda kemik lezyonu olarak tanımlanabilir. Önemli olan lezyonun görüntüleme özellikleri, hastanın şikâyetleri ve zaman içerisindeki değişimidir.
MR’da şüpheli kemik lezyonu görüldüğünde ne yapılır?
- Hastanın şikâyetleri ve tıbbi geçmişi değerlendirilir.
- İlgili bölgenin muayenesi yapılır.
- MR görüntüleri, raporla sınırlı kalmadan doğrudan incelenir.
- Gerekli görülürse röntgen, BT veya başka görüntülemeler istenir.
- Lezyonun takip edilmesine ya da biyopsi yapılmasına karar verilir.
- Biyopsi gerekiyorsa işlem, planlanabilecek cerrahi dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Hangi belirtilerde değerlendirme geciktirilmemelidir?
- Dinlenmeyle geçmeyen veya zamanla artan kemik ağrısı
- Gece uykudan uyandıran ve giderek şiddetlenen ağrı
- Kemik üzerinde büyüyen şişlik veya ele gelen sertlik
- Belirgin bir travma olmadan meydana gelen kırık
- Eklem hareketlerinde giderek artan kısıtlılık
- Görüntüleme raporunda agresif ya da şüpheli lezyon ifadesinin bulunması
Bu belirtiler her zaman kemik tümörü anlamına gelmez. Enfeksiyonlar, travmalar ve romatizmal hastalıklar da benzer şikâyetlere yol açabilir. Ayrım, uzman değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kemik tümörü kontrastsız MR’da görülür mü?
Birçok kemik lezyonu kontrastsız MR’da fark edilebilir. Kontrastlı inceleme ise lezyonun kanlanması, canlı bölümleri ve çevre dokularla ilişkisi hakkında ek bilgi sağlayabilir. Kontrast gerekip gerekmediğine hastanın durumu ve görüntüleme amacı doğrultusunda karar verilir.
Kemik kanseri MR’da kesin belli olur mu?
MR, kötü huylu bir oluşumdan şüphelenilmesini sağlayabilir; ancak kesin kanser tanısı yalnızca MR görüntüsüyle konulmaz. Gerekli durumlarda biyopsi ve patolojik inceleme yapılır.
MR mı, tomografi mi daha iyidir?
İki yöntem birbirinin tam alternatifi değildir. MR kemik iliği ve yumuşak dokuları, bilgisayarlı tomografi ise kemiğin sert yapısını daha ayrıntılı değerlendirebilir. Hangi tetkikin gerekli olduğu lezyonun özelliklerine göre belirlenir.
Kemik tümörü röntgende çıkar mı?
Birçok kemik tümörü röntgende oluşturduğu yapısal değişiklikler nedeniyle görülebilir. Bununla birlikte küçük, erken dönem veya kemik iliğinde sınırlı bazı lezyonlar için ileri görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
MR raporu ile doktora gitmek yeterli midir?
Rapor önemlidir ancak görüntülerin kendisi de değerlendirilmelidir. Mümkünse MR görüntülerinin bulunduğu CD, taşınabilir bellek veya dijital erişim bilgileri muayeneye götürülmelidir.
Uzman değerlendirmesi neden önemlidir?
Kemik tümörü şüphesi bulunan hastalarda tanı süreci yalnızca bir MR raporunun yorumlanmasından ibaret değildir. Görüntüler, hastanın yaşı, şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Biyopsi gerekebilecek olgularda işlemin cerrahi planla uyumlu şekilde yapılması özellikle önem taşır.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için hekime başvurunuz.
Kaynaklar
- National Cancer Institute – Primary Bone Cancer
- National Cancer Institute – How Cancer Is Diagnosed
- National Cancer Institute – Osteosarcoma Treatment
Dr. Özgür Erdoğan, lise eğitiminin ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni başarıyla tamamlayarak tıp doktoru unvanını aldı. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde yüksek ihtisasını tamamladı. Mart 2021’de Ortopedi Doçenti unvanını aldı.
Benzer Gönderiler
