Kemik tümörü ile kemik iltihabı yalnızca belirtilere bakılarak kesin biçimde ayırt edilemez. Her iki durumda da ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı ve görüntüleme değişiklikleri görülebilir. Ateş, kızarıklık ve yüksek enfeksiyon değerleri kemik iltihabını düşündürebilir; ancak bunların bulunmaması enfeksiyonu dışlamaz. Ayrım için muayene, kan testleri, röntgen ve MR gibi görüntülemeler, gerekli durumlarda ise biyopsi ve mikrobiyolojik inceleme birlikte değerlendirilir.
Kısaca farkları
- Ateş ve belirgin enfeksiyon bulguları osteomiyelitte daha sık görülebilir.
- Tümörlerde şikâyetler bazen yavaş ve sinsi biçimde ilerler.
- Her iki hastalık da gece ağrısı ve şişlik yapabilir.
- CRP ve sedimantasyon tek başına kesin ayrım sağlamaz.
- MR önemli bilgiler verir ancak bazı olgularda biyopsi gerekir.
Kemik iltihabı nedir?
Kemik iltihabı veya tıbbi adıyla osteomiyelit, kemik dokusunda gelişen enfeksiyondur. Enfeksiyon kan yoluyla kemiğe ulaşabilir, açık yaradan yayılabilir veya ameliyat ve travma sonrasında gelişebilir. Bakteriler en sık neden olmakla birlikte enfeksiyonun kaynağı ve gelişim şekli hastadan hastaya değişebilir.
Kemik tümörü nedir?
Kemik tümörü, kemik dokusunda meydana gelen anormal hücre çoğalmasıdır. Kemik tümörleri iyi huylu veya kötü huylu olabilir. Ayrıca başka bir organda başlayan kanserin kemiğe yayılması da kemikte tümöral lezyon oluşturabilir. Görüntülemede saptanan her kemik lezyonu kötü huylu tümör anlamına gelmez.
Kemik tümörü ile osteomiyelit arasındaki farklar nelerdir?
| Özellik | Kemik iltihabı | Kemik tümörü |
|---|---|---|
| Başlangıç | Ani başlayabilir veya kronik seyredebilir | Çoğu zaman yavaş ilerler, bazı türlerde hızlı gelişebilir |
| Ağrı | Sürekli, hassasiyetle birlikte olabilir | Süreğen, giderek artan veya gece belirginleşen ağrı olabilir |
| Ateş | Özellikle akut enfeksiyonda görülebilir | Genellikle beklenen bir bulgu değildir; bazı durumlarda olabilir |
| Kızarıklık ve ısı artışı | Daha sık görülebilir | Yüzeyel veya büyük lezyonlarda görülebilir |
| Kan testleri | CRP, sedimantasyon ve lökosit yükselebilir | Normal olabilir veya özgül olmayan değişiklikler görülebilir |
| MR bulguları | Kemik iliği ödemi, apse veya çevre doku değişiklikleri görülebilir | Kitle, kemik yıkımı ve çevre dokulara uzanım görülebilir |
| Kesinleştirme | Kültür, biyopsi ve mikrobiyolojik inceleme gerekebilir | Biyopsi ve patolojik inceleme gerekebilir |
Belirtiler neden birbirine benzeyebilir?
Hem tümör hem de enfeksiyon kemik dokusunda hasar ve çevre dokularda reaksiyon oluşturabilir. Bu nedenle ağrı, şişlik ve MR’da kemik iliği ödemi gibi ortak bulgular ortaya çıkabilir. Enfeksiyon bazen görüntülemede tümörü taklit ederken bazı tümörler de ateş ve yüksek iltihap değerleriyle enfeksiyon izlenimi verebilir.
Ateş yoksa kemik iltihabı elenir mi?
Hayır. Özellikle kronik osteomiyelitte ateş bulunmayabilir. Diyabeti, dolaşım bozukluğu veya bağışıklık sistemi problemi bulunan kişilerde belirtiler daha silik olabilir. Bu nedenle ateş olmaması tek başına enfeksiyonu dışlamaz.
Gece ağrısı yalnızca kemik tümöründe mi olur?
Hayır. Gece ağrısı kemik tümörlerinde görülebilir; ancak enfeksiyonlar, stres kırıkları, romatizmal hastalıklar ve başka kas-iskelet sistemi sorunları da gece ağrısına neden olabilir. Ağrının süresi, artış göstermesi ve eşlik eden bulgular birlikte değerlendirilmelidir.
Kan tahlilleri ayrım yapabilir mi?
CRP, sedimantasyon ve lökosit yüksekliği enfeksiyon olasılığını destekleyebilir. Ancak bu testler tümörlerde de değişebilir ve kronik enfeksiyonlarda normal bulunabilir. Kan kültürü bazı hastalarda enfeksiyona neden olan mikroorganizmayı gösterebilir; fakat negatif kültür enfeksiyonu her zaman dışlamaz.
MR ile tümör ve enfeksiyon kesin ayrılır mı?
MR, kemik iliği ve çevre yumuşak dokuların ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar. Apse oluşumu, çevre dokulardaki enfeksiyon bulguları veya tümöral kitleye ait özellikler ayrımda yardımcı olabilir. Bununla birlikte görüntülerin birbirine benzediği olgular vardır. Böyle durumlarda klinik bilgiler ve doku örneklemesi gerekebilir.
Biyopsi ne zaman gerekebilir?
Görüntüleme ve laboratuvar sonuçlarıyla tanının netleştirilemediği, kötü huylu tümör şüphesinin bulunduğu veya tedavinin sonucuna göre değişeceği durumlarda biyopsi düşünülebilir. Alınan örneğin bir bölümü patolojik, gerekli görüldüğünde diğer bölümü mikrobiyolojik inceleme ve kültür için gönderilebilir.
Tümör olasılığının bulunduğu hastalarda biyopsi yolu, ileride yapılabilecek ameliyat hesaba katılarak planlanmalıdır. Bu nedenle işlemden önce ortopedik onkoloji değerlendirmesi önemlidir.
Tanı süreci nasıl ilerler?
- Ağrının süresi, ateş, yara, ameliyat ve travma öyküsü sorgulanır.
- Şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve hareket kısıtlılığı değerlendirilir.
- Tam kan sayımı, CRP ve sedimantasyon gibi testler istenebilir.
- Röntgen ve gerektiğinde MR veya BT çekilir.
- Enfeksiyon kaynağı veya tümör yayılımı açısından ek incelemeler yapılabilir.
- Tanı belirsizse uygun yöntemle doku örneği alınabilir.
- Patoloji ve kültür sonuçları birlikte yorumlanır.
Hangi durumlarda gecikmeden doktora başvurulmalıdır?
- Yüksek ateşle birlikte kemik üzerinde kızarıklık ve şişlik
- Hızla artan ağrı veya uzvun üzerine basamama
- Ameliyat yarasından akıntı gelmesi
- Giderek büyüyen sert kitle
- Haftalar boyunca geçmeyen kemik ağrısı
- Travma olmadan gelişen kırık veya şekil bozukluğu
Sık Sorulan Sorular
Kemik iltihabı kansere dönüşür mü?
Kemik iltihabı ile kemik kanseri farklı hastalıklardır. Uzun yıllar devam eden kronik, akıntılı osteomiyelit alanlarında çok nadir olarak bazı cilt kanseri türleri gelişebilir; ancak her kemik enfeksiyonunun kansere dönüşmesi beklenmez.
Kemik iltihabı röntgende görülür mü?
Kemikte oluşan değişiklikler röntgende görülebilir; ancak enfeksiyonun erken döneminde röntgen normal olabilir. Şüphe devam ediyorsa MR gibi ileri görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
Antibiyotikle ağrı geçerse tümör olmadığı anlaşılır mı?
Hayır. Ağrının geçici olarak azalması kesin tanı sağlamaz. Antibiyotik tedavisi yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalı ve şüpheli görüntüleme bulguları ayrıca değerlendirilmelidir.
Kemik iltihabı biyopside çıkar mı?
Doku örneğinde iltihabi değişiklikler görülebilir. Enfeksiyona neden olan mikroorganizmanın belirlenmesi için örneğin uygun koşullarda kültüre gönderilmesi de gerekebilir.
MR raporunda osteomiyelit veya tümör ayrımı yapılamadıysa ne olur?
Görüntüler klinik bulgular ve kan testleriyle birlikte değerlendirilir. Tanının tedaviyi değiştireceği durumlarda kontrollü biyopsi veya ek görüntüleme planlanabilir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Ateş, hızla artan ağrı veya belirgin şişlik bulunması halinde sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Kaynaklar
- National Cancer Institute – Primary Bone Cancer
- National Cancer Institute – How Cancer Is Diagnosed
- Mayo Clinic – Osteomyelitis Diagnosis and Treatment
Dr. Özgür Erdoğan, lise eğitiminin ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni başarıyla tamamlayarak tıp doktoru unvanını aldı. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde yüksek ihtisasını tamamladı. Mart 2021’de Ortopedi Doçenti unvanını aldı.
Benzer Gönderiler
