Kemik tümörü yalnızca kan tahliliyle kesin olarak teşhis edilemez. Bazı hastalarda alkalen fosfataz, LDH, CRP veya sedimantasyon gibi değerlerde değişiklik görülebilir; ancak bu değerler kemik tümörüne özgü değildir. Normal kan sonuçları da kemik tümörünü tamamen dışlamaz. Tanıda muayene, röntgen ve MR gibi görüntüleme yöntemleri, gerekli durumlarda ise biyopsi birlikte değerlendirilir.
Kısaca
- Kemik tümörünü kesin olarak gösteren tek bir kan testi yoktur.
- Normal kan değerleri kemik tümörü bulunmadığını garanti etmez.
- ALP ve LDH bazı tümörlerde yükselebilir ancak başka nedenlerle de değişebilir.
- CRP, sedimantasyon ve lökosit değerleri enfeksiyonlarda da yükselebilir.
- Kesin tanı gerektiğinde biyopsi ve patolojik inceleme yapılır.
Kemik tümörü için özel bir kan testi var mı?
Günümüzde tüm kemik tümörlerini tek başına saptayan veya dışlayan özel bir kan testi bulunmamaktadır. Kan tahlilleri hastanın genel sağlık durumunu değerlendirmek, enfeksiyon olasılığını araştırmak, bazı tümörlerde görülebilecek biyokimyasal değişiklikleri belirlemek ve planlanan tedavi öncesinde organ fonksiyonlarını incelemek amacıyla kullanılabilir.
Bir kan değerinin yüksek olması doğrudan kemik kanseri anlamına gelmediği gibi tüm sonuçların normal olması da kemikteki bir lezyonun iyi huylu olduğunu kanıtlamaz.
Kemik tümörü değerlendirmesinde hangi kan değerlerine bakılabilir?
| Kan testi | Neden değerlendirilebilir? | Kemik tümörüne özgü müdür? |
|---|---|---|
| Alkalen fosfataz | Kemik yapım aktivitesinin arttığı bazı durumlarda yükselebilir | Hayır |
| LDH | Bazı kötü huylu tümörlerde ve doku hasarında değişebilir | Hayır |
| CRP | Vücuttaki iltihabi yanıt hakkında bilgi verir | Hayır |
| Sedimantasyon | Enfeksiyon ve iltihabi hastalıklarda yükselebilir | Hayır |
| Tam kan sayımı | Anemi, enfeksiyon bulguları ve kan hücrelerini değerlendirmek için kullanılır | Hayır |
| Kalsiyum | Kemik metabolizması ve bazı sistemik hastalıklar açısından değerlendirilebilir | Hayır |
| Karaciğer ve böbrek testleri | Genel durum ve planlanabilecek tedavilere uygunluk için incelenebilir | Hayır |
Alkalen fosfataz yüksekliği kemik kanseri anlamına gelir mi?
Hayır. Alkalen fosfataz, kemik dokusunun aktif olduğu dönemlerde ve farklı sağlık durumlarında yükselebilir. Büyüme çağındaki çocuklarda, kırık iyileşmesi sırasında, bazı karaciğer ve safra yolu hastalıklarında veya diğer kemik hastalıklarında da yüksek değerler görülebilir.
Osteosarkom gibi bazı kemik tümörlerinde alkalen fosfataz yüksek bulunabilir; ancak bu sonuç tek başına tanı koymak için yeterli değildir. Değerin hastanın yaşı, diğer laboratuvar sonuçları ve görüntüleme bulgularıyla birlikte yorumlanması gerekir.
LDH yüksekliği ne anlama gelir?
LDH birçok dokuda bulunan bir enzimdir. Doku hasarı, enfeksiyon, karaciğer hastalıkları, kan hastalıkları ve çeşitli başka durumlarda yükselebilir. Osteosarkom veya Ewing sarkomu bulunan bazı hastalarda LDH yüksekliği görülebilse de bu değer kemik tümörüne özgü değildir.
CRP ve sedimantasyon kemik tümöründe yükselir mi?
CRP ve sedimantasyon vücuttaki iltihabi sürece ilişkin dolaylı göstergelerdir. Kemik enfeksiyonlarında sıklıkla yüksek bulunabilir; bazı tümörlerde de değişiklik gösterebilir. Bu nedenle yalnızca CRP veya sedimantasyon değerine bakılarak tümör ve enfeksiyon ayrımı yapılamaz.
Kan değerlerinin normal olması kemik tümörünü dışlar mı?
Hayır. Özellikle lokalize kemik lezyonlarında kan tahlillerinin tamamen normal olması mümkündür. Kemik ağrısı, şişlik veya görüntülemede şüpheli lezyon bulunması halinde normal kan sonuçları nedeniyle ileri değerlendirmeden vazgeçilmemelidir.
Kemik tümörü tanısı nasıl konur?
- Şikâyetlerin başlangıcı ve gelişimi sorgulanır.
- İlgili kemik ve çevre eklemler muayene edilir.
- Çoğunlukla ilk olarak röntgen değerlendirilir.
- Lezyonun ayrıntıları için MR veya BT istenebilir.
- Gerekli hastalarda yayılımı değerlendiren ek görüntülemeler yapılabilir.
- Kesin tanı gerekiyorsa planlı biyopsi uygulanır.
- Alınan doku patoloji uzmanı tarafından incelenir.
Kan tahlili hangi durumlarda daha fazla önem taşır?
Ateş, kızarıklık, ısı artışı veya enfeksiyon şüphesi bulunan hastalarda kan testleri ayrım açısından yardımcı olabilir. Kan testleri aynı zamanda biyopsi ya da ameliyat öncesinde kanama riski, böbrek ve karaciğer fonksiyonları gibi konuların değerlendirilmesine katkı sağlar.
Kemik iliği kanseri ile kemik tümörü aynı şey midir?
Hayır. Kemik tümörleri kemiği oluşturan hücrelerden veya kemik içindeki farklı dokulardan gelişebilir. Kemik iliği hastalıkları ise kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğini ilgilendirir. Multipl miyelom, lösemi ve lenfoma gibi hastalıkların değerlendirme ve tedavi süreçleri primer kemik tümörlerinden farklıdır.
Bu nedenle “kemik tümörü” ile “kemik iliği kanseri” ifadeleri birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Şüphe edilen hastalığa göre ortopedi, hematoloji veya onkoloji değerlendirmesi gerekebilir.
Hangi belirtilerde yalnızca kan tahliliyle yetinilmemelidir?
- Haftalardır devam eden ve giderek artan kemik ağrısı
- Gece belirginleşen ağrı
- Kemik üzerinde ele gelen veya büyüyen şişlik
- Hareket kısıtlılığı
- Travma olmadan gelişen kırık
- Röntgen veya MR’da saptanan şüpheli kemik lezyonu
Sık Sorulan Sorular
Kemik kanserinde hangi kan değeri yükselir?
Bazı hastalarda alkalen fosfataz veya LDH yükselebilir. Ancak bu değerler başka birçok nedenle de değişebildiği için kemik kanserini tek başına göstermez.
Tüm kan değerlerim normalse kemik tümörü olamaz mıyım?
Kan değerlerinin normal olması kemik tümörünü kesin olarak dışlamaz. Şikâyet veya görüntüleme bulgusu varsa ortopedi değerlendirmesi gerekir.
CRP yüksekliği kemik kanseri belirtisi midir?
CRP yüksekliği vücutta iltihabi bir süreç bulunduğunu gösterebilir; ancak kanser dışında enfeksiyon, romatizmal hastalık ve başka birçok nedenle yükselebilir.
Kemik tümörü için tümör belirteci var mı?
Tüm primer kemik tümörlerini güvenilir biçimde gösteren ortak ve özgül bir tümör belirteci bulunmamaktadır. Tanı görüntüleme ve gerektiğinde patolojik inceleme ile konur.
Kemik tümörü biyopsi olmadan anlaşılır mı?
Bazı iyi huylu lezyonlar tipik görüntüleme özellikleriyle takip edilebilir. Şüpheli veya tedaviyi değiştirecek bir lezyonda kesin tanı için biyopsi gerekebilir.
Bilgilendirme: Laboratuvar sonuçları yaşa, kullanılan yönteme ve kişisel sağlık durumuna göre değişebilir. Sonuçlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- National Cancer Institute – Primary Bone Cancer
- National Cancer Institute – How Cancer Is Diagnosed
- National Cancer Institute – Ewing Sarcoma Treatment
Dr. Özgür Erdoğan, lise eğitiminin ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni başarıyla tamamlayarak tıp doktoru unvanını aldı. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde yüksek ihtisasını tamamladı. Mart 2021’de Ortopedi Doçenti unvanını aldı.
Benzer Gönderiler
